Van De Pers site:

Ontwikkelingshulp is een schijnvertoning. Het Westen pompt miljarden in ontwikkelingslanden maar krijgt er een veelvoud aan terug. Dictators, de georganiseerde misdaad en belastingontwijkende multinationals stelen van de armen.

Heeft ontwikkelingshulp nut? Het is een vraag die de gemoederen flink bezig houdt. Een klein doch luidruchtig aantal tegenstanders beweert dat al dat gratis toegestopte geld overheden corrupt maakt en economische scheefgroei veroorzaakt. Die vraag gaat echter voorbij aan een andere: stelt die hulp, gelet op alle mondiale geldstromen van noord naar zuid, überhaupt iets voor? Het antwoord is nee. Ontwikkelingshulp is een schijnvertoning. Ten eerste omdat het Westen jaarlijks veel meer miljarden aan de ontwikkelingslanden verdient, ten tweede omdat de ontwikkelingslanden een veelvoud aan inkomsten zouden verwerven wanneer het Westen maatregelen zou nemen tegen belastingparadijzen en tegen de multinationals die daarvan profiteren.


Wat geven de rijke landen uit aan ontwikkelingshulp? Die vraag is lastig te beantwoorden, niet alleen om de criteria onhelder zijn maar ook omdat in veel landen veel van die ‘hulp’ in het land zelf wordt besteed. Deskundigen schatten het bedrag dat daadwerkelijk in ontwikkelingslanden wordt gepompt, op tussen de 50 en 80 miljard dollar per jaar. Lokale corruptie roomt dat bedrag af. Van iedere drie dollar hulp verdwijnt er naar schatting een onder de tafel. Maar een veel en veel groter probleem is de onzichtbare geldstroom vanuit de ontwikkelingslanden naar het Westen. Tegenover elke dollar die aan ontwikkelingshulp binnenkomt, staan er naar schatting tien die de andere kant op gaan. Jaarlijks vloeit er naar schatting 500 tot 1.000 miljard dollar vanuit de arme landen naar het Westen. Geld dat daar had moeten blijven.


Naar schatting 4 procent van de mondiale geldstromen is illegaal en/of onzichtbaar. De wereldhandel loopt tegen de veertigduizend miljard dollar per jaar; de Wereldbank schatte onlangs de illegale stromen op 1 tot 1,6 duizend miljard. Ruwweg de helft van deze geldstroom is in wezen diefstal door de rijken van de armen: ze gaat vanuit de ontwikkelingslanden naar het Westen.


Gegraai
Waaruit bestaat deze stroom? De meest tot de verbeelding sprekende bron zijn de dictators (en hun hoogste medeplichtigen) die hun onderdanen uitbuiten en hier miljarden parkeren op geheime bankrekeningen. Dat gegraai is goed voor enkele miljarden, en stelt op wereldeconomische schaal dus niet veel voor. Dan is er de georganiseerde misdaad, en dan vooral de internationale drugshandel. Exacte getallen bestaan er uiteraard niet, maar de wereldhandel in cocaïne bedraagt waarschijnlijk rond de 50 miljard dollar per jaar, en de complete drugshandel 200 tot 300 miljard. Voeg daarbij het illegale gokken, wapenhandel en nog zo wat, en de georganiseerde criminaliteit is (aldus deskundigen) goed voor een derde van de onzichtbare geldstromen.


Resteert nog steeds tweederde van dat bedrag. Dat geld wisselt van eigenaar onder de dekmantel van de reguliere wereldhandel. Het gaat om belastingontduiking. Een heel oude en veelgebruikte truc is dat leverancier en klant afspreken de rekening te vervalsen. De leverancier schrijft een veel te lage rekening, maar spreekt met de klant af dat hij in ruil daarvoor een fors bedrag op een geheime (buitenlandse) rekening stort. De hiermee gemoeide bedragen zijn, alweer, immens – maar ook die halen het niet bij wat er onder tafel verdwijnt bij multinationals. En daarbij spelen de vele belastingparadijzen een cruciale rol.


Het aantal belastingparadijzen is de afgelopen decennia fors gestegen, tot rond de zestig. En alhoewel ze veelal nietig zijn, passeert toch de helft van de wereldhandel (in ieder geval op papier) inmiddels een of meer van deze paradijsjes. Een omvangrijk deel daarvan komt van multinationals. Die zijn momenteel verantwoordelijk voor 10 procent van het bruto mondiaal product, en een derde van de wereldhandel – en hun aandeel in beide groeit nog steeds. Dat succes is zeker voor een deel te verklaren uit de voordelen geboden door belastingparadijzen. Die maken het de multinationals namelijk mogelijk om praktisch geen belasting af te dragen. (Zie kader) Ze lopen er niet mee te koop, en omdat multinationals niet verplicht zijn openheid van zaken te geven, komt de buitenwacht daar zelden veel over te weten, maar deze ‘winsten’ zijn enorm.


Transferprijzen
Tweederde van de handel van multinationals vindt plaats van moeder- naar dochterbedrijf, of tussen dochterbedrijven onderling. Dat betekent dat eenvijfde van de wereldhandel niet plaatsvindt op basis van de vrije markt maar van intern vastgestelde ‘transferprijzen’ die niets met vraag en aanbod van doen hebben maar voornamelijk bepaald worden door mogelijke belastingvoordelen, ‘onderweg’ te behalen in belastingparadijzen. Banken spelen in dit spel een cruciale rol. De grote banken beschikken over een uitgebreid netwerk in de belastingparadijzen.


Belastingparadijzen schaden de wereldeconomie. Ze beperken de mogelijkheden van nationale regeringen om effectief belasting te heffen. Ze bieden bedrijven de mogelijkheid om, als er een belastingverhoging dreigt aan te komen, hun geld snel en goedkoop elders te parkeren. Daarnaast zuigen ze economische activiteit weg.


Een voorbeeld is de verhuizing de afgelopen jaren van banken en andere financiële dienstverleners van de Amsterdamse Zuidas naar de Londense City. (Naar aanleiding van die verhuizing riep de Amsterdamse hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen in de NRC van 4 januari de regering op om van de Zuidas dan ook maar een belastingparadijsje te maken.) Ondertussen zorgen ze er ook voor dat regeringen miljarden mislopen. Het mondiaal particulier vermogen ondergebracht in belastingparadijzen, buiten bereik van de fiscus, wordt geschat op elfduizend miljard dollar. En wat het bedrijfsleven betreft: naar schatting eenderde van al hun activa is in belastingparadijzen gedeponeerd, buiten bereik van enige fiscale controle. De hoeveelheid belasting die zo wordt ontweken, is uiteraard immens. De Britse overheid schatte het verlies onlangs op ruim vijf miljard dollar per jaar. De Amerikaanse en Europese verliezen zijn veelvouden daarvan.


Gedwongen meespelen
Maar de ware verliezers van het mondiale belastingontduikingcircus zijn de ontwikkelingslanden. Zij zijn immers veel sterker afhankelijk van multinationals. Sommige landen spelen het spel mee (of beter: worden daartoe gedwongen) en maken geheime belastingafspraken met multinationals of stellen belastingvrije zones in, waardoor ze bedrijven aantrekken maar ook onbekende bedragen mislopen. De meeste landen echter hebben nauwelijks inzicht in wat zich binnen bedrijfsmuren afspeelt en moeten simpelweg accepteren wat de multinationals aan belasting afdragen. Het gevolg is dat die afdracht een schijntje bedraagt van wat zou moeten – waardoor er inderdaad ontwikkelingslanden bestaan waar ontwikkelingshulp een onmisbare inkomsten bron is; landen die daarom te boek staan als hopeloze gevallen, als bodemloze putten, terwijl ze in feite wel degelijk economisch zeer productief zijn. Alleen, ze worden legaal bestolen.


Een recente studie van Léonce Ndikumana and James Boyce, verbonden aan de universiteit van Massachusetts, toonde aan dat veertig landen in Afrika te zuiden van de Sahara over de periode 1970-2004 in totaal 420 miljard dollar (waarde 2004) hadden zien wegvloeien naar het Westen (inclusief gederfde belasting is dat een verlies van 607 miljard). Hun totale schuldenlast, in 2004, bedroeg ‘slechts’ 227 miljard dollar. Ze hebben in die jaren dus in feite rond de 400 miljard aan de Westerse economie bijgedragen.


Pijnlijke bezuinigingen
Deze landen moeten steeds weer pijnlijke bezuinigingen uitvoeren om hun schuldenlast te verlichten (zo besteden ze anderhalf keer zoveel aan schuldaflossing dan aan gezondheidszorg), en ondertussen vloeien er miljarden onzichtbaar weg. Dankzij corrupte bestuurders, zeker, maar vooral: dankzij de belastingparadijzen en de multinationals.


Westerse overheden hebben belastingparadijzen decennialang getolereerd, wetende dat ‘hun’ multinationals er voordeel bij hadden. Maar daar lijkt verandering in te komen. Onder invloed van de kredietcrisis besloten de VS vorig jaar het onderwerp op de agenda te zetten voor de bijeenkomst van de G20 in april. De Amerikanen publiceerden een lijst met 46 boosdoeners, die prompt tot diplomatieke rellen leidde, onder andere tussen de VS en Nederland, (bleek ook op die lijst te staan) en tussen Duitsland en Zwitserland. Uiteindelijk kwam de G20 met een lijst van ‘tax havens’, met daarbij de waarschuwing dat deze praktijken hun langste tijd hadden gehad. Secretaris-generaal Angel Gurría van de OESO liet weten dat hij nu rekende op concrete actie. Er lijkt beweging in de zaak te komen.


De profiteurs (landen en bedrijven) zullen zich niet zo maar gewonnen geven. En ondertussen blijven de illegale miljarden vanuit Afrika westwaarts stromen. Met bedragen waarbij vergeleken de westerse ontwikkelingshulp niet meer is dan een afleidingsmanoeuvre, een schaamlap om grootschalige diefstal te verhullen.
 

Ik kan zelf toch ook in actie komen? Iets doen?  Ik koop eerlijke producten. Fair Trade. Kuyichi jeans, Countingflowers sjaals en Havelaar koffie.  "From aid to trade" zou ik zeggen.

Ik hoop dat onze plaatselijke krant volgende week veel acties laat zien. Vond het op tv ook al zo mooi om te zien hoe kinderen ermee bezig waren.
Heb trouwens mijn zoon niet laten merken dat ik zo twijfelde over donaties. Wil zijn goede wil niet beinvloeden door mijn/onze kijk op dit soort zaken.
Wij hebben jaaaaren lang allerlei goede doelen gesponsord, dat ging via machtigingen. Toen er in het nieuws verscheen dat er veel aan strijkstokken bleef hangen, voedsel stond weg te rotten en directeuren goud verdienden heb ik de beslissing genomen ermee te stoppen. Daar is nog een aantal jaar overheen gegaan, kon het toch niet over mijn hart verkrijgen.... maar in 2008 heb ik veel stop gezet en in 2009 alleen maar geschonken aan doelen wat me echt aansprak. Er is echter zoveel wat me aanspreekt...... en aangezien alle ooit gesteunde doelen je naw gegevens hebben vallen de bedelbrieven hier nog net niet dagelijks op de mat.....
4 doelen steunen wij structureel. 3 via een notariele akte. Vreemd genoeg is het dan voor de belasting aftrekbaar.

Zo'n reactie hoopte ik dus uit te lokken met mijn berichten, Kafka.

Wij neigen ook steeds meer naar de kleine projecten maar die zijn soms (ook) niet te controleren.

Als er van 100 euro maar 1 euro te plek zou komen dan had ik zeker niet gedoneerd via de landelijke actie maar dan was ik zeker op zoek gegaan naar iets kleinschaligs. Maar die berichten zijn gisteren dan ook volop ontkrachtigd.

Kinderacties sponsor ik altijd. Gisteren kwamen een broertje en zusje aan de deur met zo'n hele grote shopper. Ik zag niet dat er al iets in de tas zat dus vroeg waarom ze zo'n grote tas mee hadden genomen, ze zeiden dat ze ervan overtuigd waren dat de tas vol kwam! Nou, dan smelt je toch...... Hoewel ik toen al had geschonken aan 555 heb ik die kinderen natuurlijk ook nog gesponsord.

Iemand Pauw en Witteman gezien? Vond de heren daar elkaar nogal tegenspreken...... of was het gewoon te laat voor me en heb ik het niet goed meegekregen?

Eigenlijk sta ik er versteld van dat niemand reageert op deze topic......
Dit in een week waarin zich zo'n ramp voltrokken heeft.

Ik had me voorgenomen om niet naar de Nederland Helpt Haïti te gaan kijken maar kan het niet negeren.
Wat er allemaal al gedaan is in het land vind ik heel mooi. Dan laten we toch onze goedheid zien. Van jong tot oud.

Dit is iets waarvoor je je ogen (en je hart) niet voor kunt sluiten.

Ik heb enorme twijfels of alles goed terecht komt en snap ook niet dat directeuren van goede doelen zulke enorme salarissen moeten verdienen maar ik kan toch niet niks doen en al het leed met lede ogen aanzien.

Dan maar een nacht 555 dromen.......

Droom vannacht 555......

De manier waarop nu ontwikkelingshulp wordt gegeven, moet op de schop. De hulp moet meer gericht zijn op de ontwikkeling van landen en uitgaan van hun specifieke situatie. Om slagvaardiger te zijn moet de hulp meer specialistisch zijn en beperkt worden tot tien landen. De overheid kan daar een eigen deskundige organisatie opzetten: NLAID. Ook de vaste afdracht van ruim 0,7 procent van het nationaal inkomen kan losgelaten worden.

Datt staat in het rapport 'Minder pretentie, meer ambitie' dat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid maandag naar buiten heeft gebracht. Een team onder leiding van prof.dr. Peter van Lieshout heeft twee jaar gewerkt aan een visie op de huidige en de toekomstige hulp aan arme landen. Minister Bert Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking zal het rapport maandag in ontvangst nemen.

Volgens de onderzoekers bestaat de huidige hulp nog te veel uit klassieke hulp om de armoede te bestrijden door de levensomstandigheden te verbeteren. Dit leidt echter niet automatisch tot structurele ontwikkelingen waardoor de bevolking zichzelf kan gaan bedruipen, stelt de WRR. Het slagen van hulp hangt af van veel voorwaarden, die per land verschillen. Er moet bovendien meer aandacht zijn voor onbedoelde nadelige effecten van hulp, zoals afhankelijkheid en verstoring van de lokale machtssituatie of juist instandhouding van foute regimes.
Wat het adviesorgaan betreft, zet Nederland in de betrokken landen een eigen professionele organisatie op - NLAID - die hulp geeft en coördineert. Dat moet de versnippering van het werk van donoren en hulporganisaties in die landen tegengaan. Ook kan zo meer kennis worden vergaard en maatwerk worden bedacht. Nederland moet daarbij vooral uitgaan van de hulp waar het sterk in is, zoals water, landbouw, de opbouw van een rechtssysteem en bestuursorganen en de bestrijding van hiv/aids.
Bovendien is volgens het adviesorgaan het financieringsstelsel na zestig jaar achterhaald. Nederland draagt altijd 0,7 procent van het bruto nationaal product af aan ontwikkelingshulp en telt daar 0,1 procent bovenop voor milieubeleid. Veel overheidsgeld stroomt via hulporganisaties naar de arme landen. Deze organisaties kunnen dan aangestuurd worden door NLAID en moeten meer uitgaan van hun eigen specialisatie, zodat ze meerwaarde kunnen toevoegen, aldus de WRR.